Τα ψηλά βουνά.

Το Αναγνωστικό μου της Γ΄ δημοτικού.

Αυτό το βιβλίο μου ξυπνά μνήμες από το χωριό μου και τα ανέμελα παιδικά μου χρόνια. Τις βουνοκορφές των Αγράφων, όπου τα καταπράσινα έλατα αγκαλιάζουν τον ουρανό, εκεί που το πράσινο της φύσης σμίγει αρμονικά με το γαλάζιο του απείρου. Ένας κόσμος γεμάτος ομορφιά, ελευθερία και νοσταλγία.

Οι παππούδες έλεγαν πως ο ήλιος στα Άγραφα έχει τη δική του μαγεία· πως δίνει ζωή και δύναμη στα δέντρα, στα ποτάμια, ακόμα και στις ψυχές των ανθρώπων.

«Ποιος θα φτάσει πρώτος;» φωνάζαμε, και όλοι ξεκινούσαμε έναν ξέφρενο αγώνα. Ο ιδρώτας κυλούσε στα πρόσωπά μας, μα μόλις φτάναμε στην κορυφή, η θέα μας έκανε να ξεχνάμε κάθε κούραση. Τα μάτια μας αγκάλιαζαν το απέραντο πράσινο, και στο βάθος, ο ουρανός συναντούσε τη γη.

Καθισμένοι στις πέτρες, μοιραζόμασταν το φαγητό και ιστορίες. Ιστορίες για τους λύκους που κατέβαιναν στα χωριά τις νύχτες, για τους ξωτάρηδες που τριγυρνούσαν στα βουνά και για τον γέρο έλατο που, όπως έλεγε η γιαγιά, έκρυβε ένα μυστικό.

Απόσπασμα από το βιβλίο: 

Ο Φάνης άνοιξε τα μάτια του. Από κάποιες τρύπες της καλύβας βλέπει ουρανό και καταλαβαίνει πως είναι ακόμα νύχτα.

Μα δυσκολεύεται να κοιμηθεί άλλο. Ντύνεται και γλιστρά έξω από την καλύβα, θέλει να δει τη νύχτα στο δάσος. Κάθισε εκεί απ' έξω καταγής.

Πρώτη φορά είδε τόσο βαθύ ουρανό. Πόσα άστρα! Ήταν σαν αμέτρητο χρυσό μελίσσι, που χύθηκε ψηλά και έβοσκε. Άστρα πολλά εδώ, άστρα λίγα παρακάτω. Κάπου δυο μαζί. Κάπου ένα μοναχό, σαν ξεχασμένο. Πέντ’ έξι άστρα μαζί, σαν κλαράκι. Να ‘ναι η Πούλια;

Στη μέση τ’ ουρανού, από πάνω από το Φάνη, ένα λευκό ποταμάκι χυνόταν ήσυχα απ’ το βοριά στο νότο, κυλούσε μυριάδες μικρά άστρα, λευκά σαν ανθούς.

Τα Ψηλά Βουνά είναι ένα από τα πιο αγαπημένα αναγνωστικά της ελληνικής εκπαίδευσης, που γράφτηκε από τον Ζαχαρία Παπαντωνίου. Αρχικά εκδόθηκε το 1918 και χρησιμοποιήθηκε ως αναγνωστικό της Γ’ Δημοτικού. Το βιβλίο ξεχώρισε για τη γλώσσα, τις ιδέες και τα διδάγματά του, που επηρέασαν γενιές μαθητών.

Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία μιας ομάδας παιδιών που περνούν το καλοκαίρι τους στα βουνά, μακριά από το σχολείο και τις οικογένειές τους. Τα παιδιά, οργανωμένα σε μια μικρή κοινωνία, μαθαίνουν να συνεργάζονται, να αυτοσυντηρούνται και να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της φύσης. Η ιστορία είναι γεμάτη περιπέτειες, αλληλεγγύη και ανακαλύψεις για τον εαυτό τους και το περιβάλλον.

«Τα Ψηλά Βουνά» θεωρείται έργο-σταθμός για τη νεοελληνική παιδική λογοτεχνία. Ήταν το πρώτο σχολικό αναγνωστικό που προωθούσε τη δημοτική γλώσσα και τις ιδέες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1917-1920. Αν και αντιμετώπισε αντιδράσεις λόγω της γλώσσας του, αγαπήθηκε από τους μαθητές και καθιερώθηκε ως κλασικό έργο.